Яндекс.Метрика
Блогі Навіны Бялыніч

Будзь грамадзянінам свайго краю

Пачаўся Вялікі пост – час прымірэння з усімі крыўдзяшчымі нас, і пакрыўджанымі намі, час роздумаў над сваімі памылкамі, час пакаяння і пазнання ўсяго існага, пазнанне Бога. Для кожнага з нас, несумненна, існуюць свае жыццёвыя каштоўнасці, свае прыярытэты. Якія, ў сваю чаргу, непасрэдна залежаць ад нашай культуры, адукаванасці, узроўню інтэлекту, прыхільнасцяў да чаго-небудзь. Але несумненна і тое, што ўсіх нас звязвае, у асаблівай меры як нацыю, агульная гісторыя, непарыўнасць памяці пакаленняў, шанаванне продкаў: іх добрых дзеянняў, высакародных імкненняў, нерэалізаваных спадзяванняў і надзей, роўна як і злачынных дзей. Увогуле, веданне і павага да гісторыі свайго краю – той зямлі, на якой мы нарадзіліся і выраслі.

Цяпер я хачу спытаць вас, сваіх землякоў, што кожны з вас ведае і памятае аб нашай гісторыі, што ён можа расказаць і перадаць сваім дзецям? Я маю на ўвазе не ідэалагічныя, выдуманыя спрытнымі дзядзькамі, казкі сацыялістычнага будаўніцтва, а рэальныя гісторыі нашых прадзедаў. Усе вы, напэўна, чулі аб нядаўнім скандале з спробай пабудаваць чарговы магазін на так званых «польскіх» могілках, балазе, што гісторыя гэтая скончылася шчасліва, дзякуючы ўмяшанню неабыякавых людзей. Так што гэта за могілкі, і хто на іх пахаваны? У савецкі час, па вядомых прычынах, паняцце «польскасці» прымалася намі варожа або непрыязна, як каму падабаецца. Ва ўсякім выпадку, як нешта чужое, не наша. Можа па гэтай прычыне тагачасныя нашы кіраўнікі і расправіліся з гэтымі могілкамі, знясучы іх знешнія прыкметы з твару зямлі. Карацей кажучы, зраўнялі іх бульдозерам і паставілі на гэтым месцы арганізацыю электрасеткі з будынкамі канторы, гаражоў і складоў.

А задамося пытаннем, што за палякі там пахаваныя і адкуль яны ўзяліся?

Зыходзячы з гісторыі нашага краю, мы ведаем, што гістарычныя літвіны, нашы продкі, з 1870 гадоў ужо беларусы, на працягу многіх стагоддзяў жылі ў дружбе і ў саюзе з палякамі і жымонтамі, цяпер літоўцамі, і складалі адзіную дзяржаву – Вялікае Княства Літоўскае. А саюз гэты быў створаны з мэтай супрацьстаяння ваенным нападам нашага ўсходняга суседа – Маскоўскага княства, потым царства, якое, у сваю чаргу, практычна няспынна вяло захопніцкія войны з мэтай пашырэння сваіх тэрыторый і свайго ўплыву. Насельніцтва нашага краю, па вышэйзгаданых прычынах, у асноўным было каталіцкае, хоць быў вялікі працэнт праваслаўных і габрэяў. У гэтай сувязі можна ўспомніць гісторыю манастыра. Дык вось, каб гэтая барацьба была больш паспяховая для маскоўцаў імі і быў ужыты прынцып – «падзяляй і ўладар» па канфесіям. Праваслаўных аб’явілі – рускімі, каталікоў – палякамі, габрэяў – жыдамі. Адразу ўстае ў памяці – «бі жыдоў – ратуй Расею!». Вось так, нашы з вамі продкі-ліцвіны сталі часткай рускімі, часткай – палякамі.

Вернемся цяпер назад да могілак. Сярэдні тэрмін функцыянавання могілак – 200, максімум 300 гадоў. мяркуючы па надмагільным помнікам і склепам нашы «польскія могілкі», я яшчэ застаў гэту назву і па дзяцінству памятаю тэрыторыю могілак, дзе яшчэ па закутках валяліся надмагіллі, адносіцца да XVIII-XIX стагоддзяў, магчыма хавалі яшчэ ў пачатку XX стагоддзя. Часта-густа на помніках лацінскім шрыфтам былі напісаныя як лацінскія, так і праваслаўныя імёны. Палякі ў той час былі больш заможнымі і адукаванымі людзьмі, і на месцы не сядзелі, свабодна ездзілі па свеце, а асноўную масу сераднякоў і беднаты, вядома ж складалі мясцовае насельніцтва – ліцвіны, г. зн. нашы з вамі прадзеды і прабабкі і, як нас вучылі ў савецкі час, сілком «акаталічаныя» палякамі. Помнікаў Збаражскім, Сапегам, Патоцкім і Агінскім на нашых могілках не было, так напрошваецца выснова, што пахаваныя там усё-ткі нашы з вамі «акаталічаныя» прабабкі і прадзедкі, якіх у барацьбе з намі – ліцьвінамі, тагачасныя расійскія ўлады назвалі палякамі і беларусамі.

Мы з вамі ў сапраўдны момант жывем у незалежнай свабоднай Беларусі, дзе на заканадаўчым узроўні гарантаваныя свабоды, у тым ліку і веравызнання. Мы на ўвесь свет дэкларуем, што мы самая талерантная і міралюбівая нацыя. Але давайце не будзем граху таіць і прызнаемся, што праблемы ёсць і ў нас. Я праваслаўны і шмат гадоў ужо знаходжуся вернікам храма ў Бялынічах і на мой погляд шматвекавое канфесійнае супрацьстаянне, якое распальвалася ў пэўных колах і спецслужбах, пакінула свой глыбокі след у душах як праваслаўных, так і каталікоў. Але мы ўжо не забітыя, абдураныя людзі, мы маем доступ да той гісторыі, якой яна была і ёсць, і мы ўжо можам рабіць правільныя высновы, была б на тое добрая воля. Вось я і заклікаю прыхільнікаў дзвюх канфесій – каталіцкай і праваслаўнай, наяўных у Бялынічах, ушанаваць памяць нашых агульных продкаў і правесці на месцы добраўпарадкаванага, слава Богу, «каталіцкага» кладовішча сумесную памінальную службу на Радаўніцу. На мой погляд, такая акцыя не на паперы, а на справе, паслужыла б для большага разумення паміж людзьмі розных веравызнанняў, развіццю разумных кантактаў, умацаванню сяброўства сярод беларусаў. І ў канчатковым выніку, паклала канец, якой бы то ні было непрыязнасці, бо ўсе мы – народ свайго краю і жывем на адной, Богам дадзенай нам зямлі.

Грыбайлаў В.

апошія запісы

Откровенный разговор

Дзяжурны адміністратар 2

Кто победит – цифра или бумага?

Пенсионерка из Кудина украла телефон в Белыничах

Дзяжурны адміністратар