Яндекс.Метрика история Archives - Магілёўскі Рэгіён

Крычаўскае паўстанне – актуальная гістарычная падзея для сучаснага змагання за праўду

У гісторыі Крычаўшчыны і наогул усяго Сярэдняга Пасожжа Магілёўшчыны ёсць маладаследаваная тэма Крычаўскага паўстання – … чытаць далей

Костёл иезуитов в Мстиславле. Когда завершится консервация?

В Мстиславле продолжаются работы по консервации иезуитского костела, памятника архитектуры XVIII века. По словам специалистов, они завершатся в конце декабря.

Строители демонтировали старую кровлю, укрепили и восстанавливают основные конструкции. Ежедневно на костеле трудятся около 30 специалистов.

Ход и качество выполнения работ находятся под контролем Министерства культуры Республики Беларусь. Их ведение было рассмотрено на совещании с участием представителей Мстиславского райисполкома, управления культуры Могилёвского облисполкома и генподрядчиков.

«Из выделенных в июне нынешнего года из фонда Президента Республики Беларусь по поддержке культуры и искусства, республиканского бюджета 1 млн 680 тыс. руб. освоено 856 тысяч, — рассказал заместитель генерального директора управления капитального строительства г. Могилёва Дмитрий Башкиров. — Выполнен демонтаж аварийных участков, восстановили своды, на них поставим кровлю. В течение двух месяцев работы по консервации постараемся завершить».

Заместитель начальника отдела научно-проектных работ реставрационного производства управления по охране историко-культурного наследия Министерства культуры Республики Беларусь Светлана Краюшкина подчеркнула, что работы ведутся тяжело. Консервация проводится под открытым небом, свои коррективы внес коронавирус.

«Консервация будет выполнена своевременно только при условии слаженной работы облисполкома, райисполкома, строителей. Старается подрядчик, проектный институт. Мы не волшебники, мы стараемся максимально сохранить то, что есть. Скоро начнут работать художники. Им также будет нелегко, ведь работать надо под открытым небом… Инженеры утверждают, что снята аварийность. Главное, что мы сегодня можем говорить о сохранности объекта. Апсиды, алтарная часть сохранены. Будем надеяться, что всё получится», — выразила уверенность представитель Министерства культуры.

В ближайшее время к восстановлению живописи на стенах костела приступят художники.

Реставратор Александр Тарасик охарактеризовал состояние росписи на стенах как ужасное.

«Видно, что вся живопись долгое время находилась под открытым небом, — отметил художник. — Важно сохранить её остатки, выполнить реставрационные работы. Укрепить то, что осталось от фресок, чтобы они дальше не осыпались. Надо проверить состояние более ранней и поздней живописи. Потом сделать выбор, что оставлять, как поступать в дальнейшем».

Фото Натальи Манусовой

Крыніца: mstlife.by

В Горках планируют провести республиканскую краеведческую конференцию «Бацькаўшчына»

Республиканскую краеведческую конференцию «Бацькаўшчына», посвященную Году малой родины, планируют провести 22 декабря текущего года в … чытаць далей

В горецком агрогородке Красулино рассказывают легенду о каменном кресте (Видео)

В горецком агрогородке Красулино хранят легенду о каменном кресте на старинном кладбище. 

На камне выбит крест, возможно есть и другие надписи, но разглядеть их сейчас невозможно. Такие памятники истории, считают сельчане, делают их ближе к предкам, учат относиться к ним с уважением, перенимать лучшее.

Красулино известно от второй половины 17 века. Сегодня это – агрогородок, две с половиной сотни жителей.

Крыніца: ТРК “Могилев»

Храму на Краснапольшчыне споўнілася 115 год

Не так многа засталося нам у спадчыну старажытных помнікаў беларускай гісторыі і культуры, у тым ліку праваслаўных храмаў. Адных згубіў няўмольны час, іншых – бяздумныя, бяздушныя людзі. А сярод тых, што і сёння ўяўляюць сабой веліч і гонар нашага народа, адлюстроўваюць яго імкненні да прыгажосці фізічнай і духоўнай, – царква, што ў вёсцы Выдранка.

 

З гісторыі рэлігіі і веравызначэння на Краснапольшчыне

Па свайму веравызначэнню насельніцтва краснапольскага краю на рубяжы канца XIX – пачатку XX стагоддзя было неаднародным. У асноўным гэта былі праваслаўныя, але тады ў павеце пражывалі 2607 католікаў, 32 пратэстанты, 1112 яўрэяў. Таму існавалі праваслаўныя храмы, касцёлы і яўрэйскія сінагогі.

Вось аб чым гавораць пісьмовыя крыніцы. На тэрыторыі Краснапольскага стана, які складаўся з васьмі валасцей і ўваходзіў у склад Чэрыкаўскага павета, былі 21 праваслаўны храм, 2 рымска-каталіцкія касцёлы, 3 яўрэйскія сінагогі.

Праваслаўныя царквы ўваходзілі ў склад Магілёўскай епархіі і былі ў Краснаполлі, Маластоўцы, Мхінічах, Сабалях, Выдранцы, Наваельні, Драгатыні, Палужы, Гарэзне, Гарах, а таксама ў Кляпіне, Галоўчыцах, Саматэвічах, Сілічах, Бацькавічах, Восаве, Старынцы, Студзянцы, Дубравіцы, Дзяражні, Касцюковічах.

Пры царквах і царкоўна-прыхадскіх школах ствараліся хоры і рабіліся нядзельныя і святочныя чытанні. Яны былі ў Выдранцы, Гарэзне і пры іншых царквах. Чытанні наведвалі не толькі вучні, але і дарослыя. Прадметам чытання былі жыцці святых і розныя артыкулы рэлігійна-духоўнага зместу. Праваслаўная царква выконвала выключную ролю ў маральным выхаванні прыхаджан і моладзі.

 

Унікальнасць храма

Храм Дзмітрыя Растоўскага ў в. Выдранка, сапраўды, унікальны праваслаўны помнік драўлянага дойлідства. У адных гістарычных выданнях, ён належыць  працы архітэктара Растрэлі, таго самага, які праектаваў Зімовы палац у Пецярбургу. Па іншых сведчаннях – створаны невядомым майстрам ці майстрамі (звестак не захавалася). Але ўсе гістарычныя крыніцы сцвярджаюць, што пабудаваны храм з дрэва ў 1905 годзе без адзінага цвіка, што з’яўляецца вялікай рэдкасцю не толькі ў межах нашага раёна, але і па ўсёй Беларусі.

 

Архітэктура храма

Ён і сёння з’яўляецца сапраўдным узорам тагачаснай архітэктуры неарускага стылю. Царква вырашана па кананічнай 4-часткавай кампазіцыйнай схеме, але ў арыгінальнай шматпланавай аб’ёмна-прасторавай трактоўцы. Над папярочна выцягнутым прамавугольным прытворам узвышаецца 2-ярусная (васьмярык на чацверыку) званіца, завершаная гранёным шатром з макаўкай. Праз кароткі бабінец званіца далучана да цэнтральнага крыжовага ў плане аб’ёму, сяродкрыжжа якога завершана 8-гранным светлавым барабанам з шатровым верхам з макаўкай. Падоўжна-восевая кампазіцыя складаецца з 5-граннай апсіды і маленькай бакавой рызніцы. Стракатасць сілуэту храма надаюць 2-гранныя шчыты аб’ёмаў. Тры ўваходы аформлены 2-слуповымі ганкамі з кілепадобнымі пакрыццямі і фігурнымі франтонамі, трактаванымі ў стылі мадэрн. На фоне плоскасных гарызантальна ашаляваных фасадаў вылучаюцца пластычна трактаваныя ліштвы прамавугольных аконных праёмаў.

У інтэр’еры пануе 2-светлавая прастора сяродкрыжжа, перакрытая самкнутым 8-гранным скляпеннем на ветразях, пакрытых выявамі евангелістаў. Бакавыя прытворы, бабінец і апсіда адкрываюцца шырокімі прасветамі. У бакавых прыдзелах створаны галерэі хораў з бакавымі і ўнутранымі лесвіцамі. Апсіда вылучана 3-ярусным іканастасам. Сцены пакрыты арнаментальна-арабескавай размалёўкай.

 

Выдранская “панначка”

У архіўных запісах царквы, у памяці людзей захавалася, што будавала храм мясцовая памешчыца Марыя Дорн у гонар падзвіжніка XVIII стагоддзя свяціцеля Дзмітрыя Растоўскага.

Згодна захаванаму паданню, храм быў заложаны па ўзнікшаму Марыі Дорн Божаму адкрыццю. Калі з Марыяй Дорн здарылась цяжкая хвароба, яна старанна малілась перад іконай Дзмітрыя Растоўскага і прасіла дапамогі і вылечвання. Цуд адбыўся – Марыя ачуняла, і ёй была даравана міласць Гасподня.

Мусіць, менавіта за яе богаўгодныя дзеянні называлі памешчыцу ласкава “панначка”. Але не захавалі ад злога лёсу яе дабрачыннасць ды богаўгодніцтва.

Жыхары вёскі Выдранка да гэтага часу захоўваюць памяць пра памешчыцу Марыю Дорн, якая будавала Выдранскую царкву. Вось што расказвала жыхарка вёскі Выдранка Марыя Фёдараўна Гаўрыленка: “Мая маці, Матруна Паўлаўна Гаўрыленка, працавала ў паноў кухаркай. Казала, што памешчыца была вельмі добрая. У маладосці па вёсцы на веласіпедзе раз’язджала. А потым у яе захварэлі ногі і яе сталі вазіць на брычцы. Пані збірала хлапчукоў-сірот і вучыла іх грамаце. Яе муж быў прускім подданым, яшчэ да рэвалюцыі разам з чатырма дарослымі сынамі выехаў у Германію. Клікалі і яе, але яна засталася на радзіме. Калі прыйшла рэвалюцыя, то памешчыца ўсё ж такі вырашыла выехаць. Але не змагла. На выездзе з вёскі ёй стала дрэнна і яна памерла”.

А царква засталася як памяць аб ёй, як сведка тых далёкіх падзей. У насельнікаў навакольных вёсак бытуе меркаванне, што ніхто іншы, як сам Дзмітрый Растоўскі ахоўвае храм ад пажараў ды нягод. Таму прароцкімі здаюцца словы панначкі: “Усе цэрквы будуць рушацца, а гэта будзе стаяць”.

 

Храм – сімвал жыцця і перамогі

І быццам бы ў пацвярджэнне яе слоў знаходзіліся людзі, якія і ў добрую, і ў ліхую гадзіну адстойвалі, ратавалі божы храм ад разбурэння. Так было і ў мірны час, і ў гады Вялікай Айчыннай вайны, калі тут, на даху царквы стаяў нямецкі кулямёт і немцы трымалі абарону. Тады для чырвонаармейцаў, якія вялі наступленне, для вяскоўцаў гэтая царква была нечым намнога большым, чым звычайнае збудаванне: сімвалам жыцця, сімвалам перамогі.

У храме захоўваецца невялікі абраз з дзіркамі ад куль. Падобных дзірак поўна ў купале царквы, дзе некалі засеў нямецкі снайпер і адтуль “касіў” савецкіх салдат. Але наш камандзір забараніў страляць па ім, каб не пашкодзіць будынак, і снайпера “выкурылі” са званіцы. Цяпер на царкоўным двары ёсць помнік ахвярам Вялікай Айчыннай вайны. На пліце абеліска загінуўшым зямлякам – імёны 58 воінаў, якія не вярнуліся ў родную Выдранку.

 

Чаму так добра нам у ім?

Цікавым і пазнавальным з навуковага і рэлігійнага пункту гледжання з’яўляецца ўнутранае ўтрыманне храма. Там знаходзіцца нямала ікон, якія асабліва шануюцца ў народзе: абразы свяціцеля Мікалая, Вялікамучаніцы Варвары, Серафіма Сароўскага, свяціцеля Дзмітрыя Растоўскага. Прыгажосцю, багаццем убрання адрозніваецца алтар. Дзіўнае спляценне сучаснасці і старажытнасці ўяўляе сабой велічная пабудова званіцы, з вышыні якой адкрываюцца неабсяжныя навакольныя прасторы лясоў ды вёскі. Захаваўся толькі адзін невялічкі сапраўдны колакал. На ім – адлюстраванне рассійскага герба, а побач надпіс: ”Александр – император Всероссийский”. А замест астатніх – разрэзаныя авіяцыйныя бомбы.

 

Дзіўныя гісторыі храма

Пасля чарнобыльскай катастрофы царква стала вядомая дзякуючы дзіўнай гісторыі, якую расказваюць мясцовыя людзі: напярэдні на іконе Серафіма Сароўскага нібыта з’явілася воблака. Аднак ніхто гэты знак на той час не разгадаў. А зараз яно нагадвае пра трагедыю, якая здарылася ў 1986 годзе.

Невялікі храм сапраўды прыемна ўражвае. Сярод ікон тут вылучаюцца абраз Мікалая Цудатворца, пашкоджаны часам (гавораць, без звароту да яго ніводны мясцовы жыхар не бярэцца за важную справу), а таксама абраз Георгія Перамаганосца, з якім, запэўніваюць вернікі, неўзабаве здарыўся цуд – ён ачысціўся і пасвятлеў. У гэтым прыхаджане бачаць добры знак.

 

Святары храма

Сапраўды другое дыханне набыў божы храм пасля рэканструкцыі, якая праводзілася ў пачатку 80-х гадоў святаром Віктарам Савельевічам Казека. У памяць аб тых дабратворных змяненнях захаваўся надпіс на аснове купала: “1980 г. КВС.” Айцец Віктар быў сапраўдным энтузіястам сваёй справы. Яго аптымізму, жыццялюбству, энергіі нават у сталыя гады можна было пазайздросціць. Менавіта з яго лёгкай рукі храм пачаў набываць дабротны, дастойны ўнутраны і знешні выгляд.

Зараз настаяцель храма Свяціцеля Дзмітрыя Растоўскага іерэй Віктар Давыдзенка, які таксама зрабіў і робіць для праваслаўнай святыні шмат.

З яго ўдзелам прывялі ў парадак крыніцы ў гонар Дзмітрыя Растоўскага і Серафіма Сароўскага, будуецца часоўня Іаана Хрысціцеля.

– Выдранка будзе існаваць, пакуль будзе стаяць храм, – упэўнены айцец Віктар. – Царква тут будзе стаяць да канца свету. І вёска будзе жыць.

У кастрычніку 2020 года царква Дзмітрыя Растоўскага, якая прызнана гісторыка-культурнай каштоўнасцю Беларусі, будзе адзначаць 115-годдзе з дня ўтварэння.

Матэрыял падрыхтавала
Краснапольская цэнтральная раённая бібліятэка ім. М. Ткачова.

Крыніца: redflag.by

 

Шклоўскі бульвар ператвараецца ў сметнік (Фота)

Некалі ў Шклове было шмат цудоўных мясцін для адпачынку грамадзян. Асабліва вызначаўся мнагалюднасцю бульвар на ўзбярэжжы Дняпра.

Шклоўскі бульвар, які месціцца на ўзбярэжжы ракі Днепр ў самым пачатку вуліцы Луначарскага, быў вядомы яшчэ ў перадваенныя гады і, бадай што, быў цэнтральным месцам адпачынку жыхароў Шклова. Мясцовы люд тут цудоўна бавіў час: яны купаліся ў Дняпры і каталіся на лодках, што ў неабходнай колькасці меліся на лодачнай станцыі. Тут жа праводзіліся і спаборніцтвы па воднаму спорту.

З успамін жыхара Шклова Леаніда Аўчыннікава: “На бульвары збіралася такая вялікая колькасць жыхароў Шклова, што, здаецца, нават паветра звінела, смяялася, гаманіла. Які там быў чысты сыпучы пясок! Дзятва ўдосталь напляскаўшыся ў рацэ, з разгону кідалася ў яго абдымкі і песцілася пад ласкавым сонейкам. Шклаўчане больш сталага ўзросту адпачывалі ў цяністай прахалодзе разгалістых дрэў”.

Ваеннае ліхалецце нанесла гэтаму цудоўнаму кутку значны эстэтычны ўрон. У пасляваенны час шклоўскі бульвар пачаў апекавацца калектывам дзіцячага дома №2, які быў створаны ў 1945 годзе і знаходзіўся непадалёк. Супрацоўнікі і выхаванцы дзіцячага дома пастаянна падтрымлівалі належны парадак на бульвары і прылягаючай тэрыторыі. Цудоўны куток прыроды па-ранейшаму быў любімым месцам адпачынку не толькі дзяцей-сірот, але і ўсіх гараджан. Пакуль існаваў дзіцячы дом (зачынены ў 1969 годзе), бульвар меў прывабны і ўтульны выгляд.

Паступова паток адпачываючых ў шклоўскі бульвар амаль спыніўся.  Днепр хутка пачаў мялець. Яго берагі і сам бульвар ўсё надзейней стаў абжываць хмызняк. Настаў момант, і ўжо былую цудоўную мясціну назваць бульварам язык не паварочваецца. Некалі маляўнічая мясціна ператвараецца ў сметнік. Дык хто мы на гэтай тленнай зямлі: гаспадары ці няўдзячныя госці?

Алесь Грудзіна. Фота аўтара

В Горках 2 октября отпразднуют 180-летие БГСХА. Программа

Праздничные мероприятия, посвященные 180-летию со дня основания Белорусской государственной орденов Октябрьской Революции и Трудового Красного Знамени … чытаць далей